Tymoteusz Bies – fortepian
Jacek Bies – fortepian
Orkiestra Symfoniczna FZ
Alexander Humala – dyrygent
Sławomir Kozłowski – prowadzenie
Program:
WITOLD LUTOSŁAWSKI
Mała suita
FRANCIS POULENC
Koncert d-moll na dwa fortepiany i orkiestrę
LUDWIG VAN BEETHOVEN
V Symfonia c-moll op. 67
Bilety 60/40
Koncert abonamentowy
Żyjący w latach 1913 – 1994 Witold Lutosławski należał do pokolenia kompozytorów, którzy swoje wykształcenie muzyczne zdobywali w wolnej Polsce – jeszcze przed wybuchem II wojny światowej. Odniesienie do tradycji muzyki polskiej doby romantyzmu oraz otwarte spojrzenie w przyszłość z pełną swobodą wypowiedzi artystycznej pozwoliło wielu kompozytorom na poszukiwanie własnego oryginalnego języka muzycznego. Najwybitniejszym polskim kompozytorem XX wieku kreującym niejednokrotnie kierunki rozwoju muzyki światowej był właśnie Witold Lutosławski. Nowatorskie środki kompozytorskie przez niego wypracowane stały się inspiracją dla wielu kompozytorów młodszego pokolenia.
Wśród poszukiwań nowego języka muzycznego, Lutosławski w latach powojennych często odnosił się do stylizacji melodii ludowych w nowym, autorskim spojrzeniu.
Mała suita (1951) została skomponowana początkowo w wersji kameralnej, a rok później w znanej i rozpowszechnionej wersji symfonicznej. Lutosławski przebywając w 1949 roku na Festiwalu Muzyki Ludowej na Rzeszowszczyźnie zetknął się z muzyką tego regionu, co było bezpośrednią inspiracją do pracy nad Suitą. Do budowy dzieła kompozytor wykorzystał fragmenty melodii ludowych, które opracował nowym, współczesnym językiem muzycznym.
W powojennej literaturze muzycznej Mała suita stanowi jeden z najdoskonalszych przykładów artystycznej stylizacji polskiego folkloru.
Francis Poulenc (1899-1963) należał do kompozytorów, którzy w latach 1918-1921 tworzyli tzw. „Grupę Sześciu”. Założeniem francuskich twórców było przeciwstawienie się zarówno wagnerowskiemu romantyzmowi jak i rodzimemu impresjonizzmowi C. Debussy’ego. Chcieli pisać muzykę prostą, dowcipną, a nawet prowokującą. Po kilku latach wspólnych działań każdy z twórców podążył własną drogą, jednak idee twórcze pozostały.
Koncert d-moll na dwa fortepiany i orkiestrę powstał w 1932 roku na zamówienie Winnaretty Singer, księżnej de Polignac. Poulenc zrealizował zamówienie szybko – w ciągu dwóch i pół miesiąca z przeznaczeniem do wykonania premierowego na 2. Międzynarodowym Festiwalu Muzycznym w Wenecji, gdzie dzieło po raz pierwszy zabrzmiało 5 września. Inspiracje kompozytora odnoszą się do jazzowych harmonii, zasłyszanych najprawdopodobniej w Koncercie G-dur Ravela, czy repetycji i modalizmów, które kompozytor zawdzięcza zetknięciu z balijskim gamelanem na Wystawie Kolonialnej w 1931 roku.
Od momentu premiery koncert odniósł wielki sukces. Partie solowe wykonali Francis Poulenc i Jacques Fevrier, grając dzieło wspólnie przez kolejne lata wielokrotnie. Paryska premiera odbyłą się 21 marca 1933 roku w Sali Pleyela.
Ludwig van Beethoven (1770-1827) choć należy do tzw. „klasyków wiedeńskich” (wraz z Haydnem i Mozartem) uznawany jest przez historyków jako prekursor romantyzmu. Zachowując w swoich kompozycjach kalsyczną formę sięga po nieokreśloną emocjonalną siłę wyrazu, która stanie się inspiracją dla przyszłych pokoleń kompozytorów. Wśród jego dziewięciu symfonii każda ma swój charakterystyczny wyraz i każda zawsze wyróżnia się w programach koncertowych orkiestr symfonicznych. V Symfonia c-moll op 67. powstawała w latach 1804-1808 począwszy od pierwszych szkiców do ukończenia dzieła. Ten czas to równolegle powstające III, IV i VI symfonie. Pawykonanie Piątej odbyło się 22 grudnia 1808 razem z Szóstą (Pastoralną) podczas jednego koncertu. Beethoven unikał nadawania pozamuzycznej treści swoim dziełom. W przypadku V Symfonii c-moll pierwszy biograf i sekretarz kompozytora, Anton Schindler określił, że Beethoven miał rzekomo powiedzieć „So pocht das Schicksal an die Pforte” (niem.: „Tak oto Los puka do drzwi”). I chociaż nie ma potwierdzenia prawdziwości tych słów, to określenie „Symfonia losu” na trwałe pozostało związane z dziełem.
V Symfonii c-moll możemy słuchać nieustannie. Robert Schumann napisał: „Ilekroć się ją słyszy, działa na nas z niezmienną mocą, jak owe zjawiska przyrody, które ilekroć się powtarzają, napełniają nas zawsze lękiem i zdumieniem”.
TYMOTEUSZ BIES Rocznik ’95. Polski pianista, kameralista, producent muzyczny i kompozytor. Uznawany za jednego z najbardziej oryginalnych i wszechstronnych muzyków swojego pokolenia. Laureat ponad trzydziestu nagród w ogólnopolskich i międzynarodowych konkursach pianistycznych i kameralnych. Występował z recitalami fortepianowymi i koncertami symfonicznymi w dziesiątkach krajów na trzech kontynentach. W latach 2020–2022 był artystą-rezydentem Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia. Absolwent Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach (Primus Inter Pares, 2019). Wartości płynące z wykształcenia akademickiego ceni na równi z surową intuicją i artystyczną naturalnością, co pozwala mu swobodnie poruszać się w rozmaitych gatunkach muzycznych i przestrzeniach artystycznej ekspresji. Dokonał szeregu nagrań płytowych – solowych, symfonicznych i kameralnych. Wydawnictwo J.S. Bach: Goldberg Variations | Tymoteusz Bies | DUX, 2024) otrzymało Nagrodę Fryderyk 2025 w kategorii Album Roku – Recital Solowy. Jako producent muzyczny współtworzył dziesiątki utworów hip-hopowych, popowych, a także undergroundowych i eksperymentalnych. Skomponował muzykę do kilku filmów pełnometrażowych. Wraz z bratem Jackiem współtworzy duet kompozytorsko-producencki BIESY. Jest aranżerem i dyrektorem artystycznym projektu Paktofonika: Retrospekcje, z którym od 2022 roku występuje na największych polskich scenach i festiwalach muzycznych, w tym na głównej scenie Pol’and’rock Festival 2024, gdzie koncert zespołu zgromadził rekordowe ponad pół miliona słuchaczy.W 2021 roku wziął udział w produkcji filmu Chleb i sól (reż. Damian Kocur, Polska, 2022) jako odtwórca głównej roli oraz wykonawca wykorzystanych w filmie utworów fortepianowych. Film otrzymał Nagrodę Specjalną Jury na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji oraz szereg wyróżnień na międzynarodowych festiwalach filmowych. Jego debiut aktorski został nagrodzony statuetką JANTAR za odkrycie aktorskie – rolę męską podczas festiwalu Młodzi i Film w Koszalinie (2023).
JACEK BIES – pianista i producent muzyczny, absolwent Akademii Muzycznej im. K. Szymanowskiego w Katowicach. Studia ukończył w klasie fortepianu prof. Anny Góreckiej oraz w klasie kameralistyki prof. Grzegorza Biegasa. Laureat konkursów kameralnych rangi ogólnopolskiej: II nagrody (2019), III nagrody (2021) w Międzyuczelnianym Konkursie Duetów oraz wyróżnienia I stopnia w II Ogólnopolskim Konkursie Duetów z Fortepianem (Gdańsk, 2022). Podczas kilkunastu lat swojej edukacji muzycznej miał okazję uczestniczyć w lekcjach mistrzowskich, pracując pod okiem takich artystów jak Małgorzata Walentynowicz, Wojciech Świtała, czy Helene Tysman. Odtwórca jednej z głównych ról w filmie „Chleb i sól” Damiana Kocura. Współpracuje również z wieloma zespołami, między innymi: BIESY, Ferbi, Meek, Oh Why? (Współproducent albumu Wszystko w swoim czasie (2024)) oraz Paktofonika Live Band.
ALEXANDER HUMALA – dyrygent, który wyróżnia się ekspresją gestyczną i głęboką muzykalnością. Ukończył studia na wydziale dyrygentury chóralnej na Białoruskiej Państwowej Akademii Muzycznej oraz na wydziale dyrygentury symfonicznej w Konserwatorium w Rotterdamie. Doskonaląc swój warsztat, uczestniczył w mistrzowskich kursach prowadzonych przez takich dyrygentów, jak Colin Metters, Jurij Simonow, Marin Alsop czy Jorma Panula. Udział w prestiżowych kursach mistrzowskich pozwolił mu na dalszy rozwój zawodowy.
Zadebiutował z orkiestrą kameralną Białoruskiej Akademii Muzycznej, by niedługo potem poprowadzić koncerty z Orkiestrą Symfoniczną Młodej Białorusi oraz Litewską Państwową Orkiestrą Symfoniczną. Jako asystent dyrygenta współpracował z tak znamienitymi dyrygentami, jak Stanisław Skrowaczewski, Jerzy Maksymiuk, Christoph Eschenbach, Antoni Wit. Na Castleton Festival był asystentem Lorina Maazela, zaś przy produkcji opery A Dog’s Heart Aleksandra Raskatova w Operze w Lyonie asystentem Martyna Brabbinsa. Zastąpił też Jerzego Semkowa dyrygując Le Divin Poème Aleksandra Scriabina z Narodową Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia.
Na swoim koncie ma liczne osiągnięcia, spośród których warto wymienić pierwsze nagrody na 4. Międzynarodowym Konkursie Dyrygentów Chóralnych im. Jāzepsa Vītolsa w Rydze oraz 5. Międzynarodowym Konkursie Dyrygentury Chóralnej W Stronie Polifonii we Wrocławiu, gdzie zdobył także wszystkie nagrody dodatkowe. Humala był również stypendystą programu "Gaude Polonia", odbywając staże w Operze Wrocławskiej i Filharmonii Narodowej w Warszawie.
Pełnił funkcję asystenta dyrygenta Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach oraz pierwszego dyrygenta białoruskiego zespołu Capella Sonorus. Był również dyrygentem w Rosyjskiej Narodowej Orkiestrze Filharmonicznej. W 2021 roku Alexander Humala został wybrany na stanowisko dyrektora artystycznego Filharmonii im. Karola Szymanowskiego w Krakowie. Jako dyrektor muzyczny zorganizował kilka znaczących festiwali muzycznych, w tym festiwal barokowy i festiwal muzyki współczesnej, promujący młodych białoruskich i europejskich kompozytorów.
Współpracował z wieloma kompozytorami muzyki współczesnej, jak Krzysztof Penderecki, Paweł Mykietyn, Aleksander Raskatov, Ståle Kleiberg i Elliot Goldenthal. Dokonał szeregu nagrań, między innymi z Orkiestrą Filharmonii Krakowskiej nagrał pierwotną wersję II Symfonii Karola Szymanowskiego. Występy i nagrania Alexandra Humali były prezentowane przez Mezzo, Arte TV, TVP Kultura oraz Program Drugi Polskiego Radia.